Lang heb ik als parlementair historicus kunnen volhouden dat het allemaal niet uniek is wat er gebeurt. De formatie duurt tot nu toe nog niet langer dan gemiddeld, we hebben vaker gezien dat er nog geen nieuw kabinet was op Prinsjesdag en ook het spaaklopen van een formatiepoging om daarna een ander kabinet in elkaar te draaien, is vaker vertoond. Maar het gedonder in het CDA, dat is nieuw. Wat moet die club in paniek zijn na de desastreuze verkiezingsuitslag.
Hoogtepunt van die paniek is natuurlijk de brief van CDA-prominent Lubbers aan de partij- en fractievoorzitter. Niet omdat Lubbers CDA-prominent is – dat is Van Agt, die een soortgelijke actie ondernam in de Volkskrant, ook – maar omdat hij de informateur is die het pad heeft gebaand naar de huidige coalitie. In zijn eindrapport adviseerde hij de majesteit om precies dat te doen wat nu gebeurt: een CDA-VVD-kabinet formeren met gedoogsteun van de PVV. Nu schrijft hij doodleuk dat ze daar – in ieder geval tijdelijk – mee moeten ophouden om andere coalities te gaan onderzoeken.
Het moet niet gekker worden. De architect roept, terwijl de bouw van het huis halverwege is, op de bouw te staken en toch maar een ander stulpje uit de grond te stampen. Inhoudelijk snap ik het wel. Lubbers is nooit een voorstander van deze coalitie geweest en wilde deze alleen uitsluiten, maar Rutte en Verhagen hebben hem deze kant op gedwongen.
Nu dit kabinet steeds waarschijnlijker wordt, trekt Lubbers aan de bel. Zó heeft hij het nooit bedoeld. Of is de architect door de kaveleigenaar onder druk gezet? Het zou mij namelijk niet verbazen als Beatrix hierachter zit – zij zit er bepaald niet op te wachten om het land aan Koning Willem IV over te dragen als dat wordt gegijzeld door een gedogende Wilders. Dat worden nog spannende weken!