Tussen al het gemeentelijk verkiezingsgeweld in de media viel vandaag een bericht op. Niet de winst van de PVV of het verlies van de PvdA, maar de privacy van de kiezer was het onderwerp. RU-hoogleraar politieke theorie Marcel Wissenburg vond het gebrek hieraan namelijk reden om op te roepen tot het schorsen en ongeldig verklaren van de raadsverkiezingen. Hij wilde hiermee vooral een statement maken: ‘Je moet je niet bekeken voelen bij het stemmen’.
Volgens Wissenburg is in de meeste en mogelijk alle Nederlandse gemeenten gebroken met artikel J 15 van de Kieswet, dat stelt dat het stemlokaal zodanig ingericht moet zijn, ‘dat het stemgeheim is gewaarborgd.’ Dat was volgens Wissenburg gisteren in de meeste gevallen niet zo, want de stemhokjes waren open en er kon dus gewoon door passanten meegekeken worden. Is dat reden om op te roepen tot het ongeldig verklaren van de raadsverkiezingen? ‘Dat is absoluut een reden. Men moet in vrijheid kunnen kiezen’, antwoordt Wissenburg resoluut.
Niet iedereen ziet de open kieshokjes als belemmering van de kiesvrijheid, zo wijzen de reacties uit. Sommigen vinden Wissenburgs statement ronduit onzinnig, zoals in reactie op een artikel in de Gelderlander: ‘waarom maakt niet een hoogleraar in de kleurenpsychologie (dat zal best bestaan) bezwaar tegen de kleur van het potlood. Een rood potlood…oei, wijst dat al niet de weg?’ Wissenburg heeft echter een tegenvoorbeeld: ‘In Nijmegen stonden op het stembiljet rechts bovenin de Nederlandse VolksUnie en de ChristenUnie, partijen waarop een taboe rust. Dat was van een afstand te zien. Zo zijn overal in Nederland partijen die taboe zijn. In een streng gereformeerde gemeente kan het bijvoorbeeld niet om iets anders dan SGP te stemmen.’
Gordijntjes voor de stemhokjes zouden meekijken kunnen voorkomen. Of het terugbrengen van de stemcomputer, waarbij de privacy tijdens het stemmen wel gewaarborgd was. Maar wat er vervolgens met de stem gebeurde, was voor veel mensen onduidelijk. ‘De computer is ontzettend eng, maar we kunnen bij dit soort zaken niet voor digibeten door de knieën’, vindt Wissenburg.
Dat de verkiezingen nu ongeldig verklaard worden, lijkt Wissenburg onwaarschijnlijk. ‘Maar ik denk wel dat er wat mee gedaan wordt. Hopelijk leidt dit er op termijn toe dat er meer op privacy wordt gelet en dat er in juni gordijntjes voor de stemhokjes hangen. Ik word er als hoogleraar ook niet voor betaald om processen te voeren.’
Bijgevoegde foto is gemaakt vanaf een loopbrug op de Universiteit Twente. Studenten wilden hiermee aantonen dat het stemgeheim op veel plaatsen inderdaad niet gewaarborgd is.