Parlementair historicus Peter van der Heiden geeft wekelijks politiek commentaar, in de aanloop naar de Kamerverkiezingen in juni.
Zo zout heb ik het nog nooit gegeten. Als parlementair historicus heb ik mijn portie kabinetscrises wel bestudeerd, maar zo bont als Balkenende en Bos het hebben gemaakt, is een unicum. Nog nooit eerder viel een kabinet op een niet bestaand probleem.
Hoezo een niet bestaand probleem, vraagt u zich wellicht af, het ging toch over het al dan niet verlengen van de missie in Uruzgan? Daar dachten PvdA en CDA toch verschillend over? Welnee. Over de uitkomst was allang overeenstemming. Er was geen sprake van een verlenging, alleen mocht dat niet gezegd worden. Van Bos mocht het CDA niet zeggen dat alle opties nog open waren, van Balkenende mocht de PvdA niet zeggen dat er een optie van tafel was. Pas op 1 maart mocht de al jaren geleden in een Kamermotie vastgelegde uitkomst worden uitgedragen.
De angst voor korte termijn gezichtsverlies – en daardoor electorale klappen bij de gemeenteraadsverkiezingen – was daarmee de beslissende factor in dit bizarre toneelstuk. Met als uitkomst een vleugellam, want demissionair, landsbestuur dat wel eens heel lang kan aanhouden. Eén blik op de peilingen leert ons namelijk dat het een lange formatie gaat worden. Een driepartijenkabinet zit er niet in, en welke vier krijg je in godsnaam zo gek om samen een coalitie te vormen? CDA,VVD, PVV, Christenunie? Waarschijnlijk geen meerderheid, nog los van de onwaarschijnlijkheid dat orthodox-protestanten met religiehaters willen regeren. D66 in plaats van de Christenunie? Lijkt me het suggereren niet waard. Over links? Geen meerderheid. Een minderheidskabinet dan? Lijkt me in de huidige politieke verhoudingen geen lang leven beschoren.
De struikelpartij over een niet bestaand probleem levert aldus een zeer reëel probleem op. In het landsbelang zullen CDA en PvdA in rap tempo aan het herstel van het onderlinge vertrouwen moeten gaan werken. Het zou mij namelijk niet verbazen als deze combinatie hoe dan ook de as van een nieuw kabinet moet vormen. Met D66, de SP en/of de Christenunie, óf met VVD en D66. Of nog breder. Wellicht komt Wiegels droom eindelijk uit: een nationaal kabinet. En weer heel snel verkiezingen!
foto: Joris Ruigewaard