Mirjam Weitzner-Smuk overleefde als joods meisje vijf concentratiekampen. Nadat ze werd bevrijd door Russische soldaten, ondernam ze met een vriendin een gevaarlijke tocht terug naar Nederland. Daar ontdekte ze dat haar ouders, zus en zwager waren vermoord. Vanavond vertelt zij, vanwege de Holocaust Memorial Day, haar verhaal in de Aula.
‘Nadat ze de Kristalnacht in Essen meemaakt, zetten haar ouders haar alleen op de trein naar Nederland. Ze wordt daar eerst in Nijmegen opgevangen en komt uiteindelijk in Amsterdam terecht. Vanuit A’dam wordt ze op 20 juni 1943 gedeporteerd naar het doorgangskamp Westerbork. Daarna volgen vier andere kampen: Bergen-Belsen, Theresienstadt, Auschwitz en Märzdorf’, vertelt religiewetenschapper Ria van den Brandt. Vanavond gaat zij met Weitzner-Smuk in gesprek over haar oorlogservaringen.
Al voor een eerder project interviewde zij Weitzner-Smuk als getuige van kamp Theresienstadt. Van den Brandt: ‘Vanavond zal ze haar hele oorlogsverhaal vertellen. Het wordt geen pingponggesprek, ik geef alleen een kader.’ Daarbij is vriendschap het belangrijkste thema. Weitzner-Smuk maakte de terugtocht naar Nederland na haar vrijlating samen met haar vriendin Annie Walg. ‘Ze kenden elkaar al van gezicht uit Amsterdam, maar raakten in de kampen bevriend. Samen vertrokken ze vanuit Märzdorf terug naar Nederland, een gevaarlijke tocht over Russisch terrein’, zegt Van den Brandt. ‘De avond eindigt met een reeks foto’s van hun vriendschap door de jaren heen. Die vriendschap was zo belangrijk in oorlogstijd omdat het weerbaarheid gaf.’
De bijeenkomst in de Aula wordt georganiseerd door het Soeterbeeck Programma, het Heyendaal Onderzoeksprogramma van de Radboud Universiteit en het Stedelijk 4 en 5 mei comité Nijmegen en staat in verband met de Holocaust Memorial Day. De Verenigde Naties roepen op om rondom de officiële bevrijdingsdatum van Auschwitz (27 januari 1945) via educatie speciale aandacht te vragen voor slachtoffers van de Holocaust en andere genociden.
Naast het verhaal van Weitzner-Smuk, houdt religiewetenschapper Marc de Kesel een korte lezing en is er livemuziek door Parazar!, een accordeonist en violist die joodse liedjes ten gehore brengen.
‘Vriendschap in oorlogstijd’, vanavond van 19.30 tot 22.00 uur in de Aula van de Radboud Universiteit Nijmegen, Comeniuslaan 2. Entree: 7,50 euro, voor studenten gratis.