‘Ontvrienden’ is vandaag gekozen tot Nederlands woord van het jaar. Maar het woord ‘oeps-gebied’, een vinding van onderzoekers van het Nijmeegse Donders Institute voor Brain, Cognition and Behaviour, stond ook op de nominatielijst en kreeg een eervolle vierde plaats met 12 procent van de stemmen. Het oeps-gebied is een gebiedje in je brein dat waarschuwt voor vergissingen en onverstandige verleidingen.
Uitgeverij Van Dale en dagblad De Pers organiseerden de verkiezing ‘Nederlands woord van het jaar’. Stemmers konden via de website kiezen uit de woorden ‘ontvrienden’ (19 procent), ‘Mexicaanse griep’ (18 procent), hypotheekleed (15 procent), oeps-gebied (12 procent), tomtomburger (9 procent), griepcommissaris (9 procent), zeilmeisje (7 procent), recessionista (6 procent), twitterazzo (4 procent) en spuugkit (1 procent).
Het oepsgebied, oftewel anterieure cingulate cortex (acc), zit precies midden de twee hersenhelften en werkt als een soort waarschuwingslampje (oeps!). De acc slaat alarm als je op het punt staat een blunder te begaan, of als je de impuls hebt om het ene te doen terwijl iets anders verstandiger is, bijvoorbeeld als je een reep chocola gaat kopen terwijl je je had voorgenomen iets gezonds te eten.
Het oepssignaal werkt ook als je oordeel afwijkt van het gangbare. Je hersenen reageren dan met een ‘oeps, ik denk er anders over dan de groep’. Dit alarmsignaal wordt weer opgeheven als je je een ander, naar de groep geconformeerd, oordeel toe-eigent.
Bij mensen met adhd of Parkinson is het oepsgebied ontregeld. Parkinsonpatiënten blijken echter vrijwel als gezonde mensen te functioneren, als ze weten dat ze een beloning krijgen En adhd’ers kunnen zich mogelijk beter concentreren op een taak, als hun ’oepsgebied’ positief wordt gestimuleerd.