Schrijver Godfried Bomans, die in de oorlogsjaren in Nijmegen studeerde, krijgt een eigen planetoïde naar hem vernoemd. Dat betekent eindelijk een vorm van erkenning voor de grootheid die nooit een literaire prijs kreeg. De in ’71 overleden Bomans is echter niet de eerste Radboudiaan wiens ster schittert in het firmament. FNWI-technicus en amateur-sterrenkundige Harry Balster kreeg in 1994, samen met zijn zus Yvonne, ook een eigen planetoïde. Voxlog zocht hem op.
Wat is dat ook alweer, een planetoïde?
‘In ons zonnestelsel kennen we een gordel van planetoïden tussen Mars en Jupiter. Dat zijn ontelbare rotsblokken variërend in doorsnee van een klein steentje tot duizend kilometer. Er wordt wel eens gesproken over een mislukt hemellichaam: een planeet die nooit echt tot stand gekomen is onder invloed van de zwaartekracht van Jupiter. Mogelijk omdat al die rotsblokken samen toch te weinig massa hebben, of misschien is hij door een botsing weer uit elkaar gespat.’
Hoeveel zijn er?
‘Heel veel. We benoemen een planetoïde als we zeker weten dat hij een baan om de zon beschrijft. Simpel gezegd: als je een lichtend puntje ziet op een plek aan de hemel, waar er volgens de sterrenkaarten geen zou moeten staan, en enkele uren laten heeft dit zich een beetje verplaatst, dan mag je er vanuit gaan dat je een planetoïde ontdekt hebt.’
Waaraan heb je de eer te danken dat er een planetoïde naar je is vernoemd?
‘In de jaren zeventig tot midden tachtig was er op het Sterrenkundig Instituut een machine die heel nauwkeurig plaatsen van sterren aan de hemel kon meten met behulp van fotografische platen. Een echtpaar uit Leiden, van Houten-Groeneveld, deed onderzoek met deze machine aan planetoïden. Mijn zus hielp met de programmering en de verwerking van de data die er uitkwam. Voor het functioneren van deze machine was ik mede verantwoordelijk. Dat was een tamelijk intensieve taak omdat er voor elke meting kleine aanpassingen moesten worden verricht. De machine was eigenlijk niet voor dit onderzoek gebouwd, maar met die kleine aanpassing, wel heel succesvol in het ontdekken van planetoïden. Uiteindelijk hebben die inspanningen ertoe geleid dat in 1977 één van die ontdekkingen, planetoïde 5610 = 2041 T3 naar mijn zus Yvonne en mij is vernoemd: Balster. Een rotsblok van 18 kilometer doorsnee.’
Zoeken jullie nog steeds?
‘Nee, ook het zoeken naar planetoïden is verder geautomatiseerd. Tegenwoordig worden de gegevens van supertelescopen digitaal online uitgeplozen door computers, die veel méér en veel kleinere planetoïden vinden dan wij ooit gekund hadden. Lang zo romantisch niet, maar wel effectief. Nijmegen is al vrij snel afgevallen in die race. Sinds 1985 heeft de afdeling Sterrenkunde dit apparaat niet meer en is het onderzoek gebied totaal verlegd.’
Planetoïde (23404) Bomans beweegt zich op een afstand van 257 miljoen tot 426 miljoen kilometer van de zon in de ruimte tussen de planeten Mars en Jupiter. De diameter van planetoïde Bomans bedraagt naar schatting 7 kilometer. Bomans draait in 3,45 jaar om de zon.