De studiebeurs is in zwaar weer terechtgekomen. Eerder was er al sprake van het vervangen van de studiefinanciering door een ‘sociaal leenstelsel’. Nu komt GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi met een nieuw plan. Hij pleit ervoor om studenten een inkomen van ongeveer 700 euro te geven gedurende hun studie – ongeveer evenveel als de bijstand voor alleenstaanden. Na het beëindigen van de studie, met dan wel zonder diploma op zak, betalen afgestudeerden met een bovenmodaal inkomen een studietaks van 1 procent. Wie minder dan modaal verdient, draagt niets af.
De crisis dwingt het rijk tot bezuinigingen. Daartoe is een twintigtal ambtelijke werkgroepen in het leven geroepen, dat belast is met de taak te onderzoeken waar kan worden beknibbeld. De werkgroep hoger onderwijs zal vermoedelijk voorstellen de studiebeurs af te schaffen. Maar hoe zorg je er dan voor dat economisch minder bedeelden niet afzien van een vervolgstudie? Met een leenstelsel los je dat probleem niet op: onder (aankomende) studenten heerst een hardnekkige leenangst. Een studieloon maakt het voor iedereen mogelijk om door te studeren.
Een ander voordeel van het alternatief van Dibi is dat iedereen naar draagkracht wordt belast. ‘Dit is socialer dan een leenstelsel. Een verpleger met eenzelfde studieschuld als een arts betaalt relatief gezien meer terug, omdat hij minder verdient. Als je een vast percentage van je inkomen afdraagt, wordt de grootste bijdrage geleverd door degenen die het meest verdienen’, zegt Dibi in nrc.next. Tijdens je studie is het ook nog mogelijk om ‘salarisopslag’ te krijgen. Wie binnen een jaar z’n propedeuse haalt, hoeft een minder hoge studietaks te betalen, vindt Dibi.
Een onderdeel van het idee van GroenLinks is dat het collegegeld wordt geschrapt. Maar het blijft de vraag of de post-studiebelasting wel voldoende geld zal opleveren om universiteiten en hogescholen te bekostigen. Dibi hoopt dat de ambtelijke werkgroep zijn plan in ieder geval zal doorrekenen. Hoe dan ook, geeft ook het Kamerlid toe, de aanloopfase zal duur zijn. Pas na jaren kan het hoger onderwijs rekenen op winst. De vraag is of de crisis de overheid de tijd geeft om daarop te wachten.