Een recordaantal van 180 deelnemers kwam afgelopen vrijdag naar de RU voor de 16e landelijke Amerikanistendag. Het thema was ‘transatlantic ties: The Netherlands and “America” ‘ Hoe is de relatie tussen beide landen en hoe belangrijk zijn wij voor Amerika?

One-way meeting met Bush
Voormalig Amerika-correspondent Twan Huys opent de dag met een lezing over zijn ervaringen in Washington– ‘the place where you learn how power works in the world’. Alwaar je snel leert dat Nederland internationaal een minimale rol speelt. Huys illustreert dit met de eerste keer dat Balkenende voet zette in het Witte Huis. Bush sprak zijn naam verkeerd uit en de ontmoeting was voor het ontbijt. Het tijdstip waarop de minst belangrijke afspraken staan. ‘Een ontmoeting met Bush is een one-way meeting: hij heeft de touwtjes in handen. Nederland mag helpen als het Amerika uitkomt, maar kan zelf geen onderwerpen op de agenda zetten.’

Wanneer vragen gesteld mogen worden, komt het onderwerp onmiddellijk op de verkiezingen. Schenken Nederlandse journalisten niet meer aandacht aan de democratische primaries dan aan de republikeinse? ‘Absoluut. Er zijn twee unieke democratische kandidaten. Daarnaast zijn veel journalisten gecharmeerd door Obama. Begrijpelijk, want tot dusver heeft hij de high road genomen en Clinton niet aangevallen.’ Maar de republikeinen moeten niet worden onderschat: ‘Zij weten hoe ze een campagne moeten winnen en McCain is een ongelofelijke kandidaat.’

Schizofreen
Later op de dag trapt Amerika-correpsondent Max Westerman de afsluitende discussie af met een speech over de problemen van Amerika. Het is groot geworden door de unieke mentaliteit van de inwoners, het geloof dat iedereen succesvol kan zijn. Maar terwijl ze prat gaan op gelijkheid, groeit de kloof tussen arm en rijk. De prijs om een wereldmacht te zijn is hoog; militaire kosten zijn bijna even groot als die van alle andere landen samen. Westerman vertrouwt er echter op dat de VS zichzelf herstelt, zoals het altijd gedaan heeft.

De Amerikaanse prof Bruce Kuklick is verbaasd over Westermans visie dat Amerika uiteindelijk weer een voorbeeld zal zijn. ‘You’re schizophrenic, like most Dutch reporters.’ Het beeld dat in Nederland bestaat, is anders dan de werkelijkheid: ‘For you America is a vessel in which you put your hope and fears’.

De brave leerling van de klas
Gespreksleider Hans Bak vraagt hoe belangrijk Nederland andersom voor Amerika is. Westerman: ‘Nederlanders stichtten de huidige hoofdstad en verspreidden een mentaliteit die aan de basis ligt van de Amerikaanse identiteit. Tegenwoordig zijn we echter de brave leerling in de klas. We moeten Amerika vaker dwingen naar ons te luisteren.’ Kuklicks vindt dat Nederlanders wel degelijk overdenken wat voordelig voor hen is en niet automatisch doen wat Amerika wil. ‘Maar vervolgens bellen ze elke 15 minuten als we ergens nee tegen zeggen,’ lacht Petra Stienen van het ministerie van buitenlandse zaken. Volgens haar moet niet gefocust worden op de verschillen tussen beide landen: ‘De uitdaging is te kijken naar overeenkomsten en hoe we onze krachten kunnen bundelen om wereldproblemen aan te pakken.’ Westerman is nuchter over de toekomst: ‘De wereld zal altijd een haat-liefde verhouding hebben met Amerika. Waarom ook niet? Dat zijn de beste relaties.’