Anno 2008 wordt de term ‘middeleeuws’ voornamelijk gebruikt als verwijzing naar ‘barbaarse toestanden’, klagen de organisatoren van de Studiedag Middeleeuwen. De promovendi die de organisatie van de dag in handen hebben willen studenten enthousiasmeren voor de middeleeuwen. Ze laten nieuwsgierigen zien wat er buiten de colleges om allemaal gebeurt in de mediëvistiek. Met succes: de studiedag trok een volle zaal.
Geschiedenisstudenten Marijn Parmentier (uit Groningen) en Germa Greving (uit Nijmegen) leggen uit: “Dit tijdvak is perfect voor zo’n interdisciplinaire dag. De middeleeuwen vallen nou eenmaal nog het meest te emanciperen, vergeleken met andere tijdvakken. Ze zijn toch een beetje het ondergeschoven kindje van de geschiedenis. Men vindt het over het algemeen een oninteressant tijdvak, heeft er een statisch en zelfs vrij negatief beeld van en er is nog relatief veel over te ontdekken. Dat maakt deze periode bij uitstek geschikt voor zo’n dag. Wij komen volgend jaar weer.”
De collegezaal in het Gymnasion is voornamelijk gevuld met studenten. Slechts de eerste twee rijen worden bezet door grijze koppen. De toehoorders luisteren geboeid en de vragen zijn achteraf dan ook niet van de lucht. De middeleeuwen lijken hot. Marieke Abram, studente filosofie, vertelt over Ibn Rushd, een beroemd filosoof, arts en rechter, die tussen 1126 en 1198 in het Arabische Andalusië leefde. Hoe zag Rushd de rol van filosofie in de interpretatie van de Koran?
Rushd is behoorlijk populair in de Arabische wereld: er wordt veel over hem gepubliceerd en recent verscheen er zelfs een film over hem, die op de filmposter aangekondigd wordt als ‘a hot-blooded romantic adventure’. Kennelijk leeft de spanning tussen rede en religie, die in de middeleeuwen een belangrijk thema vormde, ook nu nog. Abrams vertelt de zaal wat Rushd over dit thema gezegd en geschreven heeft. “Religie en filosofie zijn zoogzusters. God heeft de mens twee manieren gegeven om de waarheid te vinden” legt Abrams Rushds woorden uit, “religie en filosofie gaan daarin zusterlijk samen.”
Ook de lezing van rechtshistoricus Chris Coppens, als bijzonder hoogleraar verbonden aan de Radboud universiteit, treft doel. “Er bestaat zo’n stereotype beeld over de middeleeuwen”, zeggen Marijn en Germa naar aanleiding van Coppens’ verhaal. “Wat betreft het recht in de middeleeuwen, om een voorbeeld te noemen. Algemeen wordt aangenomen dat de basis van het natuurrecht en van de mensenrechten in de verlichting ligt, terwijl hier blijkt dat de basis al in de middeleeuwen ligt. Dat plaatst niet alleen de middeleeuwen, maar ook de verlichting in een ander perspectief. En zo hebben we vandaag veel meer geleerd.”
Het enthousiasme van Parmentier en Greving is volgens de organisatie tekenend voor de reacties die zij krijgen op deze studiedag. Judith Kessler, die de dag mede organiseert: “De meeste mensen zijn enorm enthousiast. Dat blijkt ook wel uit de bezoekersaantallen. Ze stijgen elk jaar. Dit jaar waren het er al meer dan honderd.”