Heeft roken een negatieve uitwerking op studieprestaties? Die vraag werd actueel na een vorige week gepresenteerd onderzoek onder ruim vijfduizend medewerkers van Fortis, waaruit blijkt dat rokers slechter presteren. Verslavingsdeskundige Reinout Wiers, aan de universiteit verbonden als bijzonder hoogleraar, kent geen vergelijkbaar onderzoek voor studenten. ‘Het is de moeite waard dat eens uit te zoeken.’
Fortis bracht van zijn ruim vijfduizend medewerkers allerlei kenmerken van hun levensstijl boven water, en koppelde deze aan het binnen die bank bestaande individuele bonussysteem. Wat blijkt? Hoe meer een medewerker rookt, hoe ongunstiger de bonus. Ook nemen rokers meer verzuimdagen op dan hun niet rokende collega’s.
Verslavingswetenschapper Reinout Wiers is eigenlijk deskundig op het gebied van drank, maar kan ook meedenken over een verklaring van het negatief effect van roken op prestaties. Sterker nog: dit meedenken wordt steeds beter mogelijk, omdat drank- en rookverslaving volgens nieuwe inzichten nauw met elkaar verweven blijken te zijn. Vroeger werd niet zo moeilijk gedaan om een afkickende drankverslaafde te laten roken, zegt Wiers. ‘Het idee was: ‘we willen hem dat laatste pleziertje niet ontnemen’, maar nu weten we dat roken en drinken elkaar beïnvloeden. Wie eenmaal rookt grijpt makkelijker naar de drank, en omgekeerd.’
De vraag waarom rookgedrag ongunstig uitpakt op presteren, houdt volgens Wiers verband met de persoonlijkheidskenmerken. Hét persoonlijkheidskenmerk dat tot verslaving aanzet bestaat niet, zegt Wiers. Maar een patroon valt wel te schetsen. Een trekje dat een rol speelt is de ‘verminderde zelfdiscipline’: dit karakter grijpt eerder naar de sigaret, en zal in zijn werk tot minder prestaties komen, luidt dan de verklaring, waarmee tevens het Fortis-onderzoek is geduid. ‘Je moet je altijd blijven afvragen of zo’n persoonlijkheidskenmerk een oorzaak of een gevolg van de verslaving is’, zegt Wiers. De verminderde zelfdiscipline is volgens Wiers oorzaak én gevolg.
Hoe zit het met de relatie tussen roken en studieprestaties? Wiers weet het niet, en kent geen onderzoek hierover. Dankzij Amerikaans onderzoek kent hij wél de relatie tussen studie en drankgebruik: forse innemers vertonen een grotere studie-uitval en doen langer over hun studie. ‘Het zou interessant zijn dit ook voor rookgedrag uit te zoeken. Dat ook hier een negatief effect bestaat is een schot voor open doel, maar je weet het pas zeker na onderzoek.’