Tot nu toe waren vrouwen steeds de klos. Maar Nijmeegse onderzoekers hebben nu aanwijzingen gevonden voor de ontwikkeling van een mannenpil. Zonder hormonen.
Gezonde zaadcellen hebben een staart en een ronde kop, met daarop een kapje dat de enzymen en eiwitten bevat om door de eicel heen te dringen. Zonder dat kapje kan de zaadcel geen eicel bevruchten. Bij globozoospermie, een zeldzame vorm van mannelijke onvruchtbaarheid, worden alleen maar zaadcellen gemaakt zonder kapje. Mannen met dit syndroom zijn dus onvruchtbaar.
Onderzoekers van het UMC St Radboud hebben nu samen met een onderzoeksgroep uit Straatsburg vastgesteld dat de onvruchtbare mannen uit een familie met dit syndroom een mutatie hebben van een gen dat belangrijk is bij de zaadproductie. ‘We hebben voor het eerst kunnen vaststellen dat dit gen de onvruchtbaarheid veroorzaakt. In elk geval bij deze familie’, zegt Anika Dam, die volgend jaar onder andere op dit onderzoek wil promoveren.
Het unieke van het gevonden gen is dat het uitsluitend betrokken is bij de zaadproductie. Dit opent de weg naar een gericht zoeken naar een anticonceptie voor mannen.’Als je erin slaagt om de eiwitten die dit gen aanmaakt tijdelijk uit te schakelen, kan je daarmee de zaadproductie beïnvloeden. Je kunt dan proberen om zaadcellen zonder kapje te maken, daarmee heb je in feite een mannenpil.’ Het grote voordeel is dat zo’n mannenpil geen hormonen hoeft te bevatten.
Maar zover is het nog lang niet, waarschuwt Dam. Al kreeg ze wel een bemoedigende reactie van een Nederlandse wetenschapper die in Oxford werkt. ‘Hij mailde me dat ze in Oxford in staat zijn om muizen te produceren met zaad waaraan de kapjes ontbreken. Daar werd ik wel enthousiast van. Misschien zijn we al verder dan we denken.’
Dam en haar collega’s hebben patent aangevraagd op het gen. De onderzoeksresultaten worden gepubliceerd in het oktobernummer van The American Journal of Human Genetics.