In 79 na Christus barst de Vesuvius, en bedekt Herculaneum en het 15 kilometer verderop gelegen Pompeii. Het laatstgenoemde stadje wordt de toeristische trekpleister, maar Herculaneum blijft beter bewaard, geseald door een 25 meter dikke laag lava. Pas in de vorige eeuw wordt het stadje blootgelegd. In het Valkhof Museum zijn de schatten van Herculaneum tentoongesteld. De tentoonstellingsgids van de Nijmeegse archeologen Mols en Moormann (foto) laat de beelden zien van Herculaneum en vertelt het verhaal van de noodlottige vulkaanuitbarsting.
Misschien is het meest angstaanjagende beeld van de tentoonstelling het afgietsel van de lijken die aan het voormalige strand van Herculaneum zijn gevonden. De theorie is dat veel bewoners van de stad door de rommelende vulkaan al waren gevlucht, anderen verzamelden zich op het strand in de hoop dat er schepen terugkeerden om ze op te halen, tevergeefs. “Zeer aangrijpend”, zegt universitair docent klassieke archeologie Stephan Mols. “Ik kijk zelf liever niet naar dat beeld, wanneer ik mensen rondleid vertel ik het verhaal, maar ik ga niet mee de ruimte binnen. Die vluchtelingen zijn een nare dood gestorven.”
Mols is gepromoveerd op het meubilair in Herculaneum. “Je stapt een onbekende wereld binnen bij deze expositie. Al het hout is bewaard gebleven, maar ook voedsel, er is zelfs een heel brood gevonden.” Professor Eric Moormann vult aan: “Uit onderzoek is al gebleken dat de tanden van de bewoners in Herculaneum behoorlijk zijn afgesleten door het stof wat er van de molenstenen in het brood achterbleef. Veel van wat er in Herculaneum is aangetroffen heeft bevestigd of genuanceerd wat we al vermoedden.”
Herculaneum, waar later het Italiaanse stadje Ercolano boven op werd gebouwd, is voor de reizigers naar Italië een mooi alternatief voor Pompeii dat jaarlijks door drie miljoen toeristen wordt bezocht. In Herculaneum kan rustiger worden rondgekeken, op een plek waar de huizen en zeker het interieur beter bewaard is gebleven. Dankzij bemiddeling van professor Moormann is de oorspronkelijk Duitse tentoonstelling met de schatten van Herculaneum tot 18 maart 2007 ook in het Nijmeegse Valkhof Museum te bewonderen. Het verhaal van de laatste uren van Herculaneum en de schatten die er zijn gevonden is door Moormann en Mols opgetekend in de tentoonstellingsgids die in het museum te koop is.